Uobičajen stav o biseksualnosti govori da biseksualne osobe ili ne postoje ili da je svaka osoba zapravo biseksualna. Iako kontradiktorna, ova dva popularna mita odražavaju dominantno mišljenje o biseksualnosti u različitim periodima i među različitim posmatračima tokom XIX i XX veka.

Istraživači koji proučavaju seks su često pokušavali da objasne (ili da zanemare) biseksualnost, posmatrajući je kao fazu tranzicije kod osoba koje će se na kraju identifikovati kao heteroseksualne ili homoseksualne, ili je podvodeći pod kategoriju homoseksualnosti, na osnovu uverenja da biseksualne osobe jednostavno poriču svoje “pravo” ja. Čak su i oni koji su tvrdili da su ljudi po prirodi biseksualni obično odbacivali biseksualnost kao poseban seksualni identitet.

Ali pošto su se seksolozi susretali sa sve više ljudi koji su tokom života imali veze i sa ženama i sa muškarcima, postalo je sve teže poricati postojanje biseksualnosti. Međutim, tek od sedamdesetih i osamdesetih godina istraživači i naučnici su počeli da proučavaju biseksualne osobe. Ova sve veća količina literature pomogla je u negiranju mnogih stereotipa o biseksualnim osobama.

Bi-seksologija

Rani seksolozi smatrali su da je izbor seksualnog objekta determinanta pola; ako je nekoj osobi privlačan muškarac značilo je da je ona žena i obratno. Prvi naučnik koji je objavljivao radove o muškoj požudi za istim polom, Karl Hajnrih Ulrihs, sredinom šezdesetih godina XIX veka teoretisao je da je ono što je on nazvao “uranizam” rezultat “ženske duše u muškom telu”. Drugi seksolozi su se složili, smatrajući da osobe koje se upuštaju u veze sa istim polom imaju “izvrnuti” polni identitet.

Iz toga je prirodno sledilo da su osobe kojima su privlačne i žene i muškarci smatrane “psihoseksualnim hermafroditima”. Želele su i muškarce i žene jer su i one same i muškarci i žene. U skladu sa tim, termin "biseksualnost" prvi put je upotrebljen sredinom XIX veka kako bi opisao ljude koje bismo danas identifikovali kao interseksualne.

Početkom dvadesetog veka, rad Sigmunda Frojda pomerio je "biseksualnost" od biološkog ka psihološkom konceptu. Na osnovu pogrešnih teorija o embrionskom hermafroditizmu, Frojd je tvrdio da se sva ljudska bića rađaju sa nesvesnom biseksualnom predispozicijom. Tokom normalnog razvoja u detinjstvu, osobe su suzbijale svoju “homoseksualnu stranu”, tako uzimajući heteroseksualni identitet i dostižući psihološku “zrelost”. Dakle, iako je Frojd priznao potencijal da osobi budu privlačni i muškarci i žene, smatrao je da je biseksualnost zapravo neuroza.

Frojd je uticao na popularno shvatanje biseksualnosti tokom većeg dela prve polovine XX veka, ali on nije bio jedini koji je govorio o ovome. Frojdov saradnik Vilhelm Stekel složio se sa tim da svako ima urođene biseksualne predispozicije. Međutim, za razliku od svog mentora, Stekel je smatrao da ovaj početni biseksualni potencijal prirodno dovodi do upuštanja u veze i sa ženama i sa muškarcima. On je smatrao da su i homoseksualnost i heteroseksualnost simptomi neuroze, pošto je privlačnost samo jednog pola zahtevala potiskivanje suštinskog dela osobe. “Ne postoje monoseksualne osobe!”, kategorički je tvrdio.  

Biseksualnost u istraživanju seksualnosti

Uprkos pažnji posvećenoj biseksualnosti u radovima Frojda, Stekela i drugih psihoanalitičara, naučna istraživanja o seksualnosti su naveliko ignorisala ovu temu. Istorijski, većina istraživača nije razmatrala biseksualnost kao poseban seksualni identitet. Kombinovali su odgovore osoba koje su izrazile privlačnost i ka ženama i muškarcima sa podacima onih koje privlače samo osobe istog pola, ili su potpuno izostavljali biseksualne osobe iz svojih istraživanja.

Istraživanje Alfreda Kinsija i njegovih saradnika krajem četrdesetih i početkom pedesetih bilo je revolucionarno zbog toga što je priznalo neadekvatnost svođenja raznolikosti ljudskog seksualnog iskustva na binarnost heteroseksualno/homoseksualno.

Otkrićem da je 28% žena i 46% muškaraca reagovalo erotično ili bilo seksualno aktivno i sa ženama i sa muškarcima, Kinsijeva istraživanja skrenula su pažnju drugih istraživača i američke javnosti na učestalost biseksualnosti i osporila razliku koju su psihoanalitičari pravili između normalnog i patološkog.

Kinsi je, međutim, nevoljno koristio reč “biseksualnost” za opisivanje ovog ponašanja zbog istorijske upotrebe ovog termina koja se odnosila na fizičku ili psihološku kombinaciju ženskog i muškog. Ali kao rezultat Kinsijevog istraživanja, ranija značenja biseksualnosti su uglavnom zamenjena savremenim značenjem privlačnosti prema i ženama i muškarcima.

Kasnije su neki naučnici osporavali Kinsijevu metodologiju i podatke (iako je intervjuisao više od 11.000 žena i muškaraca, ograničio je svoj uzorak na osobe bele boje kože). Ali njegova ideja o ljudskom seksualnom ponašanju kao kontinuumu od heteroseksualnosti do homoseksualnosti, pre nego kao dihotomiji — što je postalo poznato kao Kinsijeva skala — imala je trajni uticaj na percepciju seksualnosti.

Nastavljajući Kinsijev pokušaj da kvalifikuje seksualno iskustvo, drugi istraživači su razvili instrumente za procenjivanje seksualne orijentacije koji se oslanjaju na više faktora. Najpoznatije od ovih naučnih sredstava, Klein Sexual Orientation Grid (KSOG) (Klajn mreža seksualne orijentacije), razvio je psihijatar Fric Klajn 1978. godine.

KSOG meri seksualnu privlačnost, seksualno ponašanje, seksualne fantazije, socijalne preference, heteroseksualni/homoseksualni životni stil i samoidentifikaciju. Osobe ocenjuju sebe po svakoj varijabli za njihovu prošlost, sadašnjost i idealnu budućnost koristeći Kinsijevu skalu, što rezultira dvadeset jednom kategorijom profila seksualne orijentacije.

Klajn mreža je bila popularna među biseksualnim aktivistima, kao i seksualnim edukatorima i terapeutima, jer priznaje složenost seksualnosti, uključujući činjenicu da se aspekti seksualne orijentacije mogu vremenom menjati i da se seksualna samoidentifikacija ne odražava uvek u trenutnom seksualnom iskustvu.

U poslednjoj deceniji, dosta naučne i medijske pažnje je posvećeno istraživanjima koja pokušavaju da otkriju biološki uzrok seksualne orijentacije. Većina ovih istraživanja traži genetske ili fiziološke razlike između lezbejki ili gej muškaraca i heteroseksualnih osoba, kao što je istraživanje Sajmona LeVaja (Simon LeVay) o veličini određenih ćelijskih jezgara u hipotalamusu i istraživanje Dina Hejmera o razlikama u DNK u okviru porodice. Biseksualnost se u ovim istraživanjima retko naziva ili smatra različitim seksualnim identitetom, jer bi to verovatno pomutilo jasne razlike koje istraživači pokušavaju da naprave, ako ne i bacilo sumnju na njihove ukupne nalaze.

Razvoj biseksualnog identiteta

Kao i većina istraživanja o seksualnosti, modeli razvoja lezbejskog i gej identiteta su često ignorisali ili odbacivali biseksualnost. Ovi modeli karakterišu proces coming out-a kao pokret koji obično obuhvata priznavanje privlačnosti ka istom polu, pronalaženje drugih lezbejki i gejeva, prihvatanje samog sebe, uključivanje u lezbejsku i gej zajednicu, i na kraju, integrisanje seksualnosti u sopstveni identitet.

Iako biseksualne osobe imaju neka od ovih iskustava, one su retko uključene u teorije o razvoju seksualnog identiteta. Jedan broj modela govori o biseksualnosti, ali samo u kontekstu sprečavanja formiranja pozitivnog lezbejskog ili gej identiteta. Na primer, najčešće citirana teorija, “Model formiranja homoseksualnog identiteta“ Vivijen Kas (Vivienne Cass), smatra da je biseksualnost način na koji osoba poriče svoju “pravu” seksualnost. Osobe koje imaju problema sa prihvatanjem svoje homoseksualnosti mogu sebe smatrati biseksualnim, jer tako mogu da se oslanjaju na mogućnost budućih odnosa sa suprotnim polom.

Mali broj istraživača je posebno razmatrao razvoj biseksualnog identiteta. Na osnovu istraživanja biseksualnih žena i muškaraca u San Francisku osamdesetih, Martin Vajnberg, Kolin Vilijams i Daglas Prajor razvili su četvorofazni model koji opisuje proces coming out-a za biseksualne osobe: početna zbunjenost, pronalaženje i primena označavanja, navikavanje na identitet i stalna neizvesnost. Ova poslednja faza, za koju su smatrali da je jedinstvena u iskustvima mnogih biseksualnih osoba, posledica je relativnog nedostatka društvene podrške biseksualne zajednice i stalnog pritiska na biseksualne osobe od strane delova lezbejske i gej zajednice da se identifikuju kao lezbejke ili gejevi.

Drugi teoretičari su odbacivali pogodnost modela linearnih faza. Pola Rodrigez Rast, jedna od vodećih istraživačica biseksualnosti, smatra da je proces coming out-a oblikovan u više dimenzija, uključujući ne samo seksualnu privlačnost i ponašanje, već i propratne obaveze, emocionalne veze, i uključenost u život zajednice. U proučavanju žena koje se samoidentifikuju kao biseksualke i lezbejke, Rast je otkrila da je u obe grupe većina njih bila u vezama sa suprotnim polom i da ih privlače i žene i muškarci, ali su interpretirale i označavale svoja iskustva na različite, a često i suprotne načine.

Proces coming out-a kod biseksualnih osoba komplikuje i potreba za suočavanjem sa homofobijom i sa bifobijom. Primeri bifobije su pretpostavke da je istopolni par lezbejski ili gej, a da je par osoba različitog pola heteroseksualan, da su biseksualne osobe zbunjene ili neodlučne po pitanju svoje seksualnosti, da prenose HIV/AIDS drugim grupama, i da su im po prirodi podjednako privlačne i žene i muškarci i zato ne mogu da žive u monogamnim vezama. Zbog toga što ih lezbejke, gej muškarci i heteroseksualne osobe često stigmatizuju, mnogi ne žele da otkriju svoju biseksualnost.

Zaključak

Istraživanja o biseksualnosti, kao i vidljivost biseksualnih grupa i pojedinaca, od sedamdesetih su počela da utiču na negativnu percepciju biseksualnih osoba. Iako su biseksualne osobe i dalje izostavljene iz mnogih istraživanja seksualnosti ili stavljene u isti koš sa lezbejkama i gej muškarcima, istraživačima je sve teže da tvrde da biseksualnost nije poseban seksualni identitet. Poklanjanje više pažnje životima i iskustvima biseksualnih osoba može dovesti do preciznijeg i potpunijeg razumevanja seksualne orijentacije.

Bret Dženi Bimin

Prevela Ivana

< Prethodna		Sledeća >