Filmske glumice: lezbejke

Indeks članka
Filmske glumice: lezbejke
Page 2
Page 3
Page 4
Page 5
Sve strane

Tereza Teofano
Još od dana nijemog filma pa do danas, glumice lezbejke igrale su značajnu ulogu u Holivudu – u samim filmovima ali i iza scene – ali o njihovom doprinosu se rijetko kad otvoreno pričalo.

Dok ženska biseksualnost i homoseksualnost postepeno postaju prihvatljive u svijetu filma – mnoge glumice lezbejke i dalje se plaše da će otvorenost uništiti njihovu karijeru. “Ružičasti brak”, termin skovan da opiše brakove koje su sklapali/e glumice lezbejke i gej glumci kako bi sačuvali/e karijeru i osigurali/e društveno prihvaćanje, nije samo ostatak iz prošlosti.

Rani filmovi i Heizov zakon

Privatni životi starijih filmskih glumica Ale Nazimove, Grete Garbo, Marlen Ditrih i Talule Bankhed dugo su bili predmet javnih spekulacija i ogovaranja. Mnoge glumice 30-tih, 40-tih i 50-tih godina prošlog vijeka bile su dio onoga što se tada u gej žargonu zvalo “šivaća društva”. To je fraza koju je, navodno, skovala Nazimova da opiše diskretna okupljanja lezbejki u Holivudu. U nemogućnosti da budu otvorene u vezi sa svojom seksualnom orijentacijom, ove žene su ipak – u različitim stepenima tajnosti – zasnivale međusobne romantične i seksualne odnose.

Biseksualnost Nazimove, ruske pozorišne glumice koja se u potrazi za glumačkom karijerom doselila u Njujork odmah na početku dvadesetog vijeka, bila je prilično poznata filmskoj zajednici, uprkos dugogodišnjoj vezi sa (gej) glumcem Čarlsom Brajantom. Ona se 1918. godine preselila u Holivud, gdje je kupila veliku kuću u španskom stilu koja će kasnije postati "Alahov vrt" sačinjen od hotela i apartmana u kojima će odsjedati brojne holivudske uticajne ličnosti.

Nazimova je 1920. godine postala jedna od najpopularnijih filmskih zvijezda u Americi. Njena filmska karijera započela je nijemim filmom War Brides (1916) i kulminirala filmom The Bridge of San Luis Rey (1944). Neko vrijeme bila je najplaćenija glumica "Metro Goldvin Majera", a kasnije je osnovala sopstvenu producentsku kompaniju koja je producirala poznatu (ali finansijski katastrofalnu) gej filmsku verziju Salome Oskara Vajlda (1922). Neuspjeh ovog filma narušio je njen status holivudske moćnice.

Njeni lezbejski odnosi sa spisateljicom Mercedes de Akosta, pozorišnom glumicom Evom Le Galien, filmskom režiserkom Doroti Arzner i nećakom Oskara Vajlda, Doli, obezbijedile su joj reputaciju zavodnice žena.

Ali njena filmska karijera je na kraju presušila, ne samo zbog neuspjeha Salome već i zbog osnivanja organizacije Filmskih producenata i distributora Amerike 1929., koja će 1929. godine uvesti Zakon o filmskoj produkciji.

Ovaj Zakon – takođe poznat kao Heizov zakon po Vilu H. Heizu, čovjeku koji ga je zamislio, bivšem predsjedniku Republikanskog nacionalnog komiteta – učinio je ogromnu uslugu zagovornicima cenzure. Ovim zakonom odlučeno je da na filmskom platnu neće biti “nemoralnosti” i “nepristojnosti” – već samo čednih poljubaca i heteroseksualnih likova.

Što je još gore, Zakon se odnosio i na privatne živote glumaca/ica; zloupotreba droge, preljuba, seksualni promiskuitet i, naročito, homoseksualnost bili su osnov za stavljanje na crnu listu. Konsolidacija filmske industrije u nekoliko moćnih studija učinila je ranjivim gej i lezbejske likove.

Ime Ala Nazimova, sa svim lezbejskim konotacijama, postalo je u Holivudu poznato kao “nepouzdano”. U nevjerovatno represivnoj atmosferi, mnoge glumice lezbejke još više su se povlačile u izolaciju zabavljajući se čak sa oženjenim muškarcima kako bi prolazile kao heteroseksualne.

Pa ipak, izgleda da nekoliko glumica u narednoj deceniji – kao što su otvorena biseksualna zavodnica Marlen Ditrih i nezadrživa Talula Bankhed – nije brinulo zbog tračeva koji su okruživali njihovu seksualnost. Izgledalo je kao da ih podstiču.

Glumice Zlatnog doba

Ilegalna mreža lezbejki i biseksualnih žena u filmskoj industriji za vrijeme Zlatnog doba Holivuda ilustruje kako su se mnoge lezbejke iz više klase prilagođavale nametnutim ograničenjima. Za razliku od lezbejki iz radničke klase čija se socijalizacija uglavnom odvijala u barovima i koje nisu imale da izgube tako glamurozne karijere, holivudske lezbejke su se družile na privatnim zabavama gdje su mogle zaštititi svoje “tajne” živote. Zahvaljujući odsutnim ili gej muževima, ove žene su se mogle redovno sastajati.

Nazimova je u svojoj kući priređivala mnoge večernje zabave. Salka Virtel, lezbejska scenaristkinja, takođe je organizovala poznate zabave. Za nju se pričalo da je jedina osoba sa kojom je Greta Garbo razgovarala o Marlen Ditrih.

(Ako su legendarne filmske zavodnice Garbo i Ditrih i bile u romantičnoj ljubavnoj vezi, odlučno su ćutale o tome do samog kraja. U stvari, tokom karijera ove dvije žene su javno poricale da su se ikada upoznale. Ali sudeći po riječima Dijani Meklelan, njih dvije su glumile zajedno u filmu The Joyless Street (1925) i upustile se u kratkotrajni ljubavni odnos.)

Garbo je nastavila da vodi život potpuno drugačiji od Marleninog: nikada se nije udala i postala je poznata usamljenjakinja nakon što se povukla sa filma u 36. godini života. Za razliku od nje, Marlen Ditrih, koja je ranih 20-tih imala muža i dijete, zadržala je ozloglašeno zavodničko ponašanje prema muškarcima i ženama sve vrijeme svoje dugotrajne karijere.

Uprkos različitim pristupima seksualnosti, Garbo i Ditrih su imale, namjerno ili ne, zajedničke ljubavnice. Na primjer, de Akosta i Le Galien, pored međusobnog odnosa i veze sa Nazimovom, obje su bile sa Gretom u različito vrijeme; de Akosta je takođe bila sa Marlen Ditrih.

Talula Bankhed, prvenstveno poznata kao pozorišna glumica, ali i zvijezda filmova kao što su Tarnished Lady (1931) i Lifeboat (1943), bila je intimna sa jednom od rijetkih javno deklarisanih lezbejskih glumica toga vremena, komičarkom Petsi Keli. Bankhed je navodno bila u vezi i sa Gretom i Marlen i takođe je tvrdila da je spavala sa Barbarom Stenvik.

Luiz Bruks – glumica nijemog filma poznata po kratko ošišanoj kosi kao i po ulozi Lulu u Pandorinoj kutiji (1929) – postala je otvorena kasnijih godina. U svojim memoarima i razgovorima, prisjećala se svojih odnosa sa ženama, uključujući i randevu sa Gretom Garbo.

Daleko od “šivaćeg društva” bile su druge glumice za koje se pričalo da su lezbejke ili biseksualne, uključujući Dženet Gejnor, zvijezdu filma Zvijezda je rođena (1937) i Meri Martin, najpoznatiju po ulozi Petra Pana. Navodno, “najbolje prijateljice” su obje bile u “ružičastim brakovima” sa modnim kreatorom i unutrašnjim dekoraterom.

Karakterne i epizodne glumice takođe su se nadugačko i naširoko trudile da sakriju svoju seksualnost, mada su najčešće živjele bez konstantnog javnog nadzora pod kojim su bile superzvijezde. Agnes Murhed, na primjer, nikad nije pominjala svoje lezbejstvo o kojem se naširoko pričalo.

Murhed se pojavila u više od 60 filmova uključujući Građanin Kejn (1941) i imala nekoliko nominacija za Oskara od strane Akademije za epizodne uloge. Možda je najpoznatija po ulozi Endore, majke vještice Samante u TV seriji 60-tih, Bewitched. Uprkos njenoj ćutljivosti i povučenosti, o njenom lezbejstvu se dosta pričalo. Gej komičar Pol Lind proglasio ju je: “izuzetno elegantnom, ali jednom od najpoznatijih lezbejki svih vremena u Holivudu.”

Barbara Stenvik, najpoznatija po vrućim ulogama u filmovima kao što su Stella Dalls (1937) i Double Indemnity (1944), takođe je imala uspješnu karijeru televizijske glumice 60-tih i 70-tih godina prošlog veka. Udavala se dvaput, prvi put za Frenka Feja, a drugi put za Roberta Tejlora. Iako je odbijala bilo kakva pitanja o svojoj seksualnosti ili brakovima, mnogi posmatrači holivudske scene su smatrali da Barbara i njeni muževi nisu bili heteroseksualni.

Tokom karijera, Džudit Anderson, Elza Lankester i Sendi Dejvis su bile predmet upornih tračeva da su lezbejke ali one to nikad nisu potvrdile.

Tajnost lezbejki i gej muškaraca za vrijeme Zlatnog doba Holivuda je, naravno, sasvim razumljiva. Ne samo da je homoseksualni čin bio kažnjiv prekršaj u svim dijelovima Sjedinjenih Država, ali, posebno nakon Drugog svjetskog rata i stupanja na snagu Heizovog zakona, homoseksualci su postali jedna od omiljenih meta lovaca na vještice.

Štaviše, u to vrijeme, senzacionalistički časopisi su postali još smjeliji. Klima u Americi 50-tih i ranih 60-tih bila je ekstremno opresivna. Stoga, strah gej glumica/aca od razotkrivanja nije bio ni u kom slučaju paranoičan.

Coming out: glumice lezbejke u sadašnje vrijeme

Mada je gej i lezbejski pokret pomogao povećanju vidljivosti u industrijama kao što su izdavačka i muzička, i gej muškarci i lezbejke više ne žive u istoj atmosferi opresije u kojoj su živjeli/e 50-tih i 60-tih godina, Holivud još uvijek nije oslobođen jakog heteroseksizma. Još uvijek je jako malo out lezbejki i biseksualki na filmu, a mnoge od njih su tek nedavno napravile coming out.

Na primjer, briljantna pozorišna i filmska glumica Lili Tomlin, čije je uporno zagovaranje feminizma i gej i lezbejskih prava navelo mnoge da posumnjaju da je i sama lezbejka, ćutala je o svojoj seksualnoj orijentaciji sve do 2001. godine. Čak i tada, izjava koju je dala povodom tridesetogodišnje veze sa spisateljicom Džejn Vagner nije bila sasvim nedvosmislena. Štaviše, rekla je da s jedne strane ne želi da “se odrekne svog privatnog života... ali isto tako ne želi da postane nečija djevojka sa naslovne strane.”

Nema sumnje da javni coming out, koji je 1997. godine napravila televizijska glumica i komičarka Elen Dedženeris, bio prekretnica u poboljšanju položaja lezbejki u zabavnoj industriji. Medijski izuzetno propraćen odnos koji je Elen imala sa filmskom glumicom En Heič – koja se nakon raskida udala za muškarca – učinio ih je u to vrijeme najjavnijim lezbejskim parom Holivuda.

Prije Eleninog pompeznog coming out-a, Amanda Birs je napravila svoj, 1993. godine. Amanda, filmska i TV glumica koja je glumila u filmovima Fright Night (1985) i Protocol (1984) ali je prvenstveno poznata po ulozi Marsi Darsi u TV seriji Married with Children, postala je prva lezbejka koja se pojavljivala u udarnom televizijskom terminu i koja je napravila coming out. Rekla je da se njena izjava, podstaknuta prijetnjama da će biti outirana, nije negativno odrazila na njenu karijeru.

Birs je ostala dio glumačke ekipe serije Married with Children sve do poslednje epizode 1997. godine. Ipak, u kasnijem periodu češće je radila kao režiserka nego kao glumica.

Ženska biseksualnost, uopšteno, prihvaćenija je nego lezbejstvo – naročito za one biseksualne glumice koje se u javnosti ne pojavljuju sa svojim partnerkama. Na primjer, bivša dječija zvijezda, Dru Barimur, i najpopularnija djevojka današnjice, Anđelina Džoli, otvorene su u vezi sa svojom biseksualnošću; pa ipak, obje su udate za muškarce. Za razliku od njih, Iona Skaj, poznata po romantičnoj glavnoj ulozi u filmu Say Anything (1989), razvela se 1999. od supruga i ubrzo poslije toga objelodanila je vezu sa lezbejkom manekenkom Dženi Šimicu.

Komičarka/glumica/pjevačica Sandra Bernard takođe je iskrena po pitanju svoje biseksualnosti – i veze sa superzvijezdom pjevačicom Madonom. Popularna komičarka i glumica iz nezavisnih filmskih produkcija, Margaret Čo, proglasila se biseksualnom kasnih 90-tih, baš kad je lansirala svoj 'šou jedne žene' “I’m the One That I Want.”

Nezavisni film generalno vrši manje pritiska na glumice da ostanu obavijene velom tajnosti. Javno deklarisana lezbejka, Giniver Tarner, koja bila ko-režiserka lezbejskog filma Go Fish (1994), takođe je glumila u njemu. Glumila se u više komercijalnih filmova poput Lud za Ejmi (1997), Kiss Me Guido (1997) i Američki psiho (2000) za koje je djelimično pisala i scenarije.

Isto tako javno deklarisana lezbejka, Čeril Danie, režirala je i glumila u filmu Watermelon Woman (1997) i poslije toga režirala Stranger Inside, film kompanije HBO koji je premijerno prikazan u junu 2001. Leiša Heili, polovina out lezbejskog pop dueta ‘The Murmurs’, pojavila se u romantičnoj ulozi u filmu All Over Me (1996) pored Alison Foland za koju se takođe pričalo da je lezbejka.

Mnoge lezbejke i biseksualne glumice ostaju skrivene i tajnovite strahujući da će im coming out narušiti filmske karijere. Dok neke žene jednostavno žele da zadrže svoju privatnost, ili su, kao Tomlin, zabrinute da će postati “djevojke sa naslovne strane” za holivudske lezbejke, razlog nesumnjivo može biti i činjenica da će priznavanje istopolne seksualne orijentacije uništiti šanse neke glumice za dobijanje (heteroseksualnih) romantičnih ili glavnih uloga u budućnosti. Ako se neka glumica javno identifikuje kao lezbejka, onda možda neće biti uvjerljiva u ulozi romantične heteroseksualke.

Vrijedi primijetiti, ipak, da je En Heič bila odabrana za romantičnu ulogu pored Harisona Forda u filmu Šest dana, sedam noći (1998) nakon što je objelodanila vezu sa Elen Dedženeris. Film je doživio relativan uspjeh, a Heič je dobila pozitivne kritike.

Poslednji coming out koji je izazvao pažnju javnosti napravila je glumica/komičarka Rozi O’Donel. Tabloidi su često objavljivali tekstove o Rozinoj seksualnoj orijentaciji i vezi sa izvršnom direktorkom Niklodeona, Keli Karpenter. Ali Rozi, koja je izjavila “Keli, volim te” na dodjeli nagrade Ejmi 2001., odbila je da potvrdi glasine, tvrdeći kako njena seksualnost nije bitna za njenu publiku ili karijeru.

Kako bilo, u cilju podrške kampanji za djecu i podrške gej roditeljima koji su često diskriminisani od strane agencija za usvajanje djece i državnih institucija, Rozi O’Donel je u martu 2002. na ABC-ovoj emisiji Primetime Thursday, izjavila da je ona u stvari mama lezbejka. Reakcije njene publike su bile izuzetno podržavajuće.

Dežurne osumnjičene

Glasine o lezbejstvu ili biseksualnosti godinama su pratile nekoliko holivudskih glumica – Katrin Denev, Kristi MekNikol, Helen Hant, glumicu i muzičarku Qvin Latifu i glumicu i pjevačicu Vitni Hjuston. Takođe se šuškalo o lezbejstvu nove glumice Klee Duval, zvijezde filma “Ja sam navijačica” (2000), ali ona se do danas nije javno oglasila.

Dobitnica nekoliko Oskara, Džodi Foster, zauzima posebno mjesto u srcima mnogih lezbejki. Ona često glumi buč žene, ali odbija da priča o privatnom životu. Isto tako, nije rekla ko je otac njene djece, ali je glumac Rasel Krou pomenuo da je Džodi inspirisala pjesmu njegovog benda, “Other Ways of Speaking”, koja govori o “upoznavanju nekoga u koga mislite da se lako možete zaljubiti... ali taj neko... u stvari igra za protivnički tim.”

U odgovoru Raselu, publicista/kinja Džodi Foster samo je izjavio/la da “’igranje za protivnički tim' može da znači mnogo toga.”

Šta ima veze?

Žudnja lezbejki i gej muškaraca da znaju istinu o seksualnoj orijentaciji javnih ličnosti kao što su glumice i glumci nema mnogo veze sa pohotom već sa željom za iskrenošću i potrebom za samo-potvrđivanjem.

Potreba za samo-potvrđivanjem čini coming out-e javnih ličnosti važnim za queer publiku. Komercijalni filmovi dolaze do publike putem šireg spektra klasnog i seksualnog identiteta nego drugih medijskih formi, kao što su časopisi sa gej tematikom ili knjige. Lezbejkama i gej muškarcima, naročito onim koji/e žive u opresivnim sredinama, queer filmovi i same glumice obezbjeđuju dostojno i toliko neophodno predstavljanje.

Zato što se na takve javne ličnosti često gleda kao na uzore, vidljivost holivudskih glumica lezbejki je ključni korak ka širem prihvatanju gej muškaraca i lezbejki. Suprotno tome, nedostatak javnog coming out-a od strane poznatih ličnosti šalje poruku da su homoseksualnost i biseksualnost sramne i da ih treba skrivati.

Izvor: Internet

Prevela: Rada Grubačić

Komentari

Dodaj Novi