22. avgusta 1963. godine, na putu za Severnu Karolinu iz Džordžtauna, rođena je Mira Elen Amos (Myra Ellen Amos) u bolnici u Njutaunu. Otac metodist, sveštenik, dr Edison i majka Meri Elen, domaćica, preselili su se iz Džordžtauna u Baltimor kada je Tori imala dve i po godine. Sa četiri godine, počela je da svira klavir u crkvenom horu, u crkvi gde je služio njen otac. Već sa pet godina bila je “čudo od deteta” i od “Peabody” Instituta, prestižnog konzervatorijuma u Baltimoru, koji su prepoznali u njoj talenat klasične koncertne pijanistkinje, dobija ponudu za stipendiju. Upisom na konzervatorijum, Tori postaje najmlađa osoba koja je ikada pohađala tu školu.

Tokom narednih godina počela se jako zanimati za rock and roll muziku, a naročito za “Led Zeppelin”. Zbog uticaja ove muzike na nju, oduzeta joj je stipendija kad je imala jedanaest godina i tu se njena karijera kao klasične pijanistkinje završava. U kasnijim intervjuima upitana o ovim dešavanjima Tori jednostavno objašnjava: “Nisam mogla da razumem profesore i profesorke koji/e su prepoznali/e u Betovenu velikog genija a nisu to isto mogli/e da prepoznaju u Džonu Lenonu.”
Dve godine kasnije Tori počinje da piše pop balade i da nastupa po lokalnim barovima, od kojih su mnogi bili gej barovi a njen otac bi joj pravio društvo i vodio računa o njoj. Nakon što je završila srednju školu, 1981. godine, u dvadeset prvoj godini, Tori se seli u Los Anđeles u potrazi za muzičkom karijerom. Negde u to vreme, ustvari, prisvaja ime Tori, nakon što joj je jedan prijatelj rekao da više liči na Tori nego što liči na Miru Elen.
1985. godine, formira grupu “Y kant tori read” (Zašto Tori ne zna da čita). Ime benda ima veze sa “Peabody” konzervatorijumom a odnosi se na njeno umeće da odsvira bilo koju melodiju nakon što bi je čula samo jednom, bez gledanja u note ali i na teškoće koje je imala kad bi morala da svira čitajući note. Bend je 1987. godine uspeo da potpiše ugovor sa izdavačkom kućom Atlantik za snimanje pop metal albuma. Ali njihov prvi i ispostavilo se jedini album “Y kant tori read” bio je potpuni promašaj, kako kod publike tako i kod kritičara.

Tori napušta bend i povlači se sa muzičke scene na neko vreme da bi se posvetila sebi. Okrenuvši se klaviru i retrospektivi svog života, prilazi stvaranju pesama i muzike na potpuno drugačiji način. 1990. godine snima demo sa poluispovednim, sirovim i emotivnim baladama (Silent All These Years, Crucify, Me and a Gun…), pričajući u njima o svom religijskom vaspitanju, seksualnosti, borbi identiteta i o silovanju.
Nakon što je pesme preslušao Dag Moris, predsednik izdavačke kuće Atlantik, videvši potencijal u njima ali i nespremnost američke publike i tržišta u tom trenutku, predlaže Tori da započnu sa promocijom u Engleskoj. 1991. godine Tori počinje sa malim koncertima u Londonu i nakon dobrog prijema kod publike, potpisuje ugovor za snimanje prvog solo albuma. “Little Earthquakes” (Mali zemljotresi) izlazi u prodaju u januaru 1992. godine a pesma “Me and a Gun” (Ja i pištolj), u kojoj opisuje kako je silovana od strane naoružanog “obožavatelja” kojeg je povezla nakon jednog od svojih koncerata, postaje nezvanična himna grupa za prevenciju silovanja u Americi.
Kako sama kaže “Album je mali dnevnik o stvarima koje su mi se izdešavale u životu, i o potrazi za sopstvenim glasom. To je album kojim sam povratila sopstvenu vatru umesto da je kradem od muškaraca u mom životu, što sam radila ranije.”
Tokom sledeće godine, nakon uspeha prvog albuma, Tori piše nove pesme i 1994. godine snima drugi album “Under the Pink” (Ispod rumenila). Album je predstavljao nastavak prvog albuma i lične introspektive te otuda i ime albuma koje se odnosi “na ono što se nalazi ispod kože.” Neke od najpoznatijih pesama sa albuma su o mastubaciji (Icicle), vaginalnom sakaćenju žena u Africi (Cornflake girl), religiji i patrijarhatu (God). “Cornflake girl” (čiji naziv ustvari aludira na klitoris) je inspirisana knjigom “Possessing the secret of joy” (Posedujući tajnu sreće) Elis Voker, poznate afroameričke spisateljice i biseksualke, a pesma “God”, kako Tori objašnjava, govori o tome kako je patrijarhalna religija neprihvatljiva i da, pošto utiče na sve nas, muškarci i žene moraju da prepoznaju žensku energiju koja se uskraćuje ženama.
1994. godine, Tori je osnovala RAINN - The Rape Abuse and Incest National Network, besplatnu SOS liniju u Americi za žene koje su preživele nasilje, silovanje i incest, a koja povezuje žene sa lokalnim kriznim centrima i sigurnim kućama.

Dve godine kasnije, nakon prekida dugogodišnje veze koju je imala sa svojim producentom, snima treći album “Boys for Pele”, jedan od njenih najambicijoznijih albuma. Pele u naslovu albuma odnosi se na Havajsku Boginju vulkana, čiji su plamenovi, po legendi, sprečavali duše mrtvih da ožive.
Tori o pesmama na albumu kaže da su o: “shvatanju da ti i osoba s kojom si pričate različitim jezicima i o stvarima koje se dešavaju u srcu žene koje trebaju da ostanu skrivene”. Tako je pesma "Putting the Damage On" (Nanoseći štetu) priča o njenoj privlačnosti ka lošim muškarcima i besu zbog gubljenja sebe u odnosu, a pesma “Caught a Lite Sneeze” o “želji da uradiš bilo šta kako bi održala vezu iako znaš da je gotovo i da ti izmiče iz ruku”.
Mističan i eksperimentalan, na ovom albumu Tori je prvi put pored klavira uključila i razne druge instrumente poput crkvenih zvona, gajdi kao i crkveni hor. Album nije bio prihvaćen od šire mejnstrim scene ali je ipak jedan od njenih najprodavanijih albuma. Iste godine Tori osniva i sopstvenu izdavačku muzičku kuću “Igloo” (Iglo) u okviru izdavačke kuće Atlantik.
Tokom 1997. godine Tori se bavila svojim ličnim životom, brakom i neuspelom trudnoćom što se i odrazilo na njen sledeći album “From the Choirgirl Hotel” snimljen 1998. godine. Nakon završenih turneja 2000. godine, Tori odlazi na odmor i u septembru, nakon tri neuspele trudnoće rađa ćerku Natašu. Sledeće godine izdaje album “Strange Little Girls”, koji predstavlja obrade pesama koje su muškarci napisali inspirisani ženama. 2002. godine izdaje album “Scarlet’s Walk” koji je opisila kao zvučni roman koji se bavi njenim alteregom “Skarlet” i njenim putovanjem kroz Ameriku nakon napada na Njujork 11. septembra 2001. godine. Pesme predstavljaju njeno izučavanje istorije Amerike, američkog i indijanskih naroda, ali i pornografije, mazohizma, homofobije i mizoginije. Nakon izdavanja albuma “Tales of Librarian” koji ustvari predstavlja kompilaciju njenih najvećih hitova, ali kako Tori kaže “Ne verujem u najveće hitove koje samo možeš da sakupiš i staviš na jedno mesto”, na ovom albumu ona potpuno remiksuje sve pesme, posebno obraćajući pažnju na one za koje je smatrala da su zbog hitova ostavljene sa strane i pomalo zaboravljene ali i snima nekoliko potpuno novih pesama.
Njen osmi, autobiografski album “The Beekeeper”, izlazi 2005. godine i predstavlja album o smrti, neverstvu i raznim problemima ali se bavi i gnostičkim misticizmom. Sa objavljivanjem albuma Tori je izdala i autobiografiju “Piece by Piece” (Deo po deo) koju je napisala u saradnji sa muzičkom novinarkom En Povers a koja opisuje njeno detinjstvo, njenu opsesiju mitologijom i religijom i bavi se njenim procesom pisanja pesama.

Tori predstavlja jednu od retkih pevačica i kompozitorki koje kombinuju oštre i prilično hrabre tekstove pesama kombinujući stil alternativnog roka sa potpuno različitim muzičkom žanrom kakva je muzika sedamdesetih. Porede je često sa Kejt Buš i Džoni Mičel zbog njene iskrenosti u pesmama, bez obzira da li se radi o njenom životu, seksualnosti ili o religiji, patrijarhatu, homofobiji i drugim temama.
Tori je poznata i po svojim intervjuima i koncertima na kojima često priča i podržava gej i lezbejska prava što se oslikava i u njenim pesmama od kojih je jedna od najpoznatijih “Taxi Ride” koju je posvetila svom bliskom prijatelju Kevinu Ajkonu, poznatom šminkeru koji je preminuo zbog zdrastvenih problema 2001. godine.
Tori je najavila da je sledeći album u pripremi i da bi trebalo da se nađe u prodaji 2007. godine.


Diskografija

1979 Baltimore
1988 Y Kant Tori Read
1992 Little Earthquakes
1994 Under the Pink
1996 Boys For Pele
1998 From The Choirgirl Hotel
1999 To Venus and Back
2001 Strange Little girls
2002 Scarlets Walk
2003 Tales of a Librarian
2005 The Beekeeper
2005 Tori Amos: iTunes Essentials


Prevod: Lana

Komentari

Dodaj Novi

3.26 Copyright (C) 2008 Compojoom.com / Copyright (C) 2007 Alain Georgette / Copyright (C) 2006 Frantisek Hliva. All rights reserved."